De Nieuwe Spiritualiteit van Joep Franssens

Wanneer de ene crisis de andere najaagt als dreigende wolkenformaties in een najaarsstorm, kan de aandrang je bekruipen om beschutting te zoeken. Even niets aan het hoofd. Onderdompelen in rust. Tijd om op adem te komen. Het benauwende opgejaagde gevoel afschudden. Het lijkt of de muziek van Joep Franssens die luwte belichaamt. Lang aangehouden noten, akkoorden die tot kalmte noden, die uitwaaierende gedachten bundelen - zoals in zijn grote koorwerk Harmony of the Spheres. Er klinkt een spirituele component in door. Franssens' muziek wordt wel ingedeeld bij de Nieuwe Spiritualiteit, met zijn instemming.

Maar, zegt hij: "Het is geen spiritualiteit met hogere machten die boven de mens staan. Het gaat eerder om het goddelijke dat in de mensen zelf zit: het mannelijke en het vrouwelijke aspect, die in het ideale geval met elkaar in balans zijn." Dat werkt door in zijn muziek. Het robuuste en ponerende aan de ene kant en het gracieuze en invoelende aan de andere kant komen bij elkaar. Ook in Grace, Franssens compositie die tijdens de ZaterdagMatinee op 18 oktober in première ging, spelen deze elementen een rol. De titel verwijst naar de vrouwennaam en naar de betekenis van bezieling. Niet als een genade die van bovenaf verleend wordt, maar als iets dat van binnenuit komt.

In gezongen teksten wil Franssens niet zozeer uitdrukking geven aan individuele woorden – die leiden af van de eigenlijke intentie – maar de geest van de woorden in muziek uitdrukken. Zo schuift de verstaanbaarheid naar de achtergrond. "Ik wil een schoonheidservaring niet onder woorden brengen. Die kunnen de ervaring alleen tekort doen," zegt Franssens zelf.