Muziek Centrum Nederland

Rozalie Hirs

Rozalie Hirs is een kunstenaar van uitersten, die ze op schijnbaar vanzelfsprekende wijze in zich verbindt. Haar leermeesters waren de tegenpolen Louis Andriessen en Tristan Murail. In haar compositieproces combineert ze complexe analyses van frequenties en geluidsspectra met intuïtieve beslissingen. Ze is niet alleen componiste, maar ook dichteres, met vier bij Querido gepubliceerde bundels – uit de kruisbestuiving van haar beide talenten is zelfs een nieuw genre ontstaan, dat van het ‘tekststuk’, dat om een symbiose van muzikale en tekstuele luisterhoudingen vraagt. Die verdubbelingen van haar gezichtspunt verbreden Hirs' perspectief en verlenen diepte aan haar werk.

Twee jaar geleden beleefde Hirs een doorbraak met het orkestwerk Roseherte (2007-2008). Dit jaar is haar muziek onder meer op November Music te horen, waar ook haar nieuwe cd Pulsars wordt gepresenteerd, en onlangs ging haar strijkkwartet Zenit met veel succes in première in Los Angeles, met een lovende recensie in de L.A. Times als gevolg. Tijdens het Holland Festival brengt Slagwerk Den Haag Hirs' nieuwste werk, Venus, in première, een stuk voor metalen slagwerkinstrumenten, waaronder de door Xenakis ontworpen ‘sixxen’, en elektronische geluiden die verspreid worden door zes rondom het publiek opgestelde luidsprekers.

Hirs liet zich voor Venus inspireren door het ‘Bach-paviljoen’ van architecte Zaha Hadid, dat bestaat uit een reusachtig lint dat in de Gashouder vanuit de hoogte neerkringelend een binnenruimte schept. Dat beeld bracht de componiste op de lusvormige baan die de ‘ster’ Venus aan de hemel beschrijft, soms zichtbaar aan het begin van de nacht, soms pas tegen de ochtend, soms helemaal niet. Vergelijkbare lussen klinken in de gespatialiseerde opstelling van de slagwerkers en luidsprekers rondom het publiek, en de baan van Venus keert bovendien terug in de namen van de drie delen: Venus [Evening Star], [Invisible] respectievelijk [Morning Star]. In Venus [Morning Star] vormen de klankspiralen van de zes gesamplede sixxens, allemaal anders gestemd, zowel een metafoor voor de baan van Venus als voor het ontwaken; aan beide andere delen ligt het steeds veranderende beeld van de sterrenhemel ten grondslag.

Joep Stapel

Actuele opdrachten en premières

8 juni 2010: Venus voor zes slagwerkers en elektronische geluiden (wereldpremière), Slagwerk Den Haag. Holland Festival, Bach-paviljoen (architectuur: Zaha Hadid), Gashouder/Westergasfabriek, Amsterdam, 16:00 uur (extra concert!). Concert om 20:30 uur (uitverkocht).

24 september 2010: Zenit, Klank en kleur, Het Concertgebouw, Amsterdam, 16:00-18:30.
Multidisciplinair programma met muziek van Josef Matthias Hauer, Arnold Schönberg, en Rozalie Hirs.
Een presentatie beeldende kunst in samenwerking met Stedelijk Museum. En in De dialoog Rudi Fuchs, Maarten Kloos en Tristan Murail

10-14 november 2010: Cd-presentatie tijdens November Music.

27 februari, 2011: Curved space/ Gekromde ruimte Poetry pieces I-III Aan de zon de wereld. Gekromde ruimte, De Toonzaal, Prins Bernhardstraat 4-6, Den Bosch, 20:30 uur. Ned McGowan (fluit), Tobias Klein (contrabasklarinet), Joost Buis (trombone, lapsteel gitaar), Stevko Busch (piano), Robert van Heumen (computer, controllers), Arnold Dooyeweerd (contrabas), Rozalie Hirs (stem)

10 november 2011: Nieuw werk voor sopraan, ensemble en elektronische geluiden, Asko|Schönberg. Donderdagavondserie/ PROMS, Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam, 20:15 uur.

Vier karakteristieke uitspraken van Rozalie
  • "Het interessante aan muziek is dat je haar samen maakt, de muzikanten met elkaar en de muzikanten samen met de componist. En muziek is zelf ook een veelvoud van verschillende dingen en ideeën die samen klinken. Deze dingen – bijvoorbeeld tonen, ideeën, stemmen, ritmes, harmonieën en melodieën – zijn uitingen van relaties tussen mensen, maar ook van relaties tussen verschillende processen binnen ons lichaam. Bijvoorbeeld tussen de hartslag en verwerkingsprocessen van het brein. In goede muziek herkennen we deze relaties en luisteren we naar details en het geheel in steeds wisselende constellaties, vanuit steeds veranderende perspectieven."
  • "Muziek is een geconcentreerde wereld van klank, waarin we op een intensieve manier kunnen ervaren wie we zijn en hoe we reageren."
  •  "In muziek ervaar je een opeenvolging van emoties, en kan je hier tegelijkertijd op reflecteren, over voelen, denken, als het ware."
  • "Als componist of dichter geef ik de luisteraar of lezer het kleine (of grote) cadeau van een mogelijk nieuwe ervaring. Om dat te mogen doen is heel bijzonder, vind ik."

Naar boven

Rozalie Hirs [foto: Patrick Post]
foto: Patrick Post
Beknopt persoonlijk portret

Rozalie Hirs houdt van:
muziek, winterkoninkjes, ringmodulaties, sinustonen, nachtegalen, kanaries, alle soorten ruis, het cocktailparty effect en andere psycho-akoestische verschijnselen, de werking van het brein.

Rozalie Hirs laat zich inspireren door:
Hildegard von Bingen (als componist, dichter, wetenschapper), Guillaume de Machaut (als componist, dichter), Iannis Xenakis (als componist, denker), Gérard Grisey, Tristan Murail, Louis Andriessen, Dick Raaijmakers (als componist, dichter, denker), Emily Dickinson, Anne Carson (als dichter, wetenschapper), Hans Faverey, Cees Nooteboom (als romancier, dichter).

Bookmark and Share