Rampspoed als louterend operaritueel

De wereld schudt op zijn grondvesten, de werkelijkheid slaat op hol. De impact van een ramp is in feite onpeilbaar. Het leed is niet te overzien. Componist Klaas de Vries hoopt nu het onnoembare te verklanken in een opera.

Een wake voor de getroffenen, een ontwaken van de overlevenden. Zijn opera Wake is een spirituele reis geworden, dwars door de fysieke en muzikale tijd. Een allesomvattende opera waarin De Vries emoties omarmt, de stilte opzoekt en onbekommerd eclectisch te werk gaat. Klaas de Vries schreef Wake in opdracht van de Nationale Reisopera en de gemeente Enschede. Aanleiding is de vuurwerkramp tien jaar geleden. Heel lang twijfelde De Vries of zo’n beladen onderwerp wel geschikt was voor een avondvullend muziektheaterwerk. Totdat hij Wolkenatlas van successchrijver David Mitchell in handen kreeg. “Zo’n muzikaal boek vol geloofwaardige dialogen. Deze man moest mijn libretto leveren.” Mitchell hield lang de boot af maar De Vries’ voorstellen bleven zijn fantasie prikkelen. “Uiteindelijk leverde Mitchell me een compleet libretto. Het was meteen raak.”

In Wake volgt de kijker de wederwaardigheden van negen appartementbewoners en hun  metgezellen. De stormachtige gevoelens en angsten vlak voor én na de catastrofe. Het in vier aktes opgedeelde Wake volgt geen eenduidig tijdspad maar is een hemelbestormende reeks scènes vol aangrijpende gedachtesprongen. De eerste akte is een ‘Requiem’ dat de componist al had voltooid voor de ZaterdagMatinee. “De ramp heeft zich voltrokken. Wat klinkt is een universeel, meditatief ritueel voor koor en orkest, opgedragen aan de slachtoffers van een ramp waar ook ter wereld.” In de ontwapenende tweede akte gooit De Vries alle schroom overboord en creëert een duizelingwekkende ode aan het leven. De ramp heeft nog niet plaatsgevonden en de personages leven hun leventje. “Alle karakters uit het appartementencomplex krijgen muzikaal vorm. Blues, jazz en zelfs Puccini komen voorbij. Dat was de uitdaging: als er zoveel stijlen langskomen, wat blijft er dan over van mijzelf. Zonder Mitchell’s libretto had ik me hieraan nooit gewaagd.” In de korte, derde akte zijn de gevolgen van de ramp voelbaar. De teksten zijn doortrokken van eenzaamheid. Voor dit deel heeft René Uijlenhoet de volledige, elektronische score geschreven. De slotakte ziet De Vries als een tegenhanger van het openingsrequiem. “Gesprekken van de gestorvenen en de overlevenden malen door het hoofd. Een grote wolk van herinneringen drijft door deze akte. Kunnen herinneringen wonden helen?” De vierde akte is opvallend sereen. “Noem het mystiek. Een groots gebaar van verzoening en melancholie.”

Een bespiegelend plot vol unieke verhaallijnen en personages. Dat doet stiekem denken aan zijn vorige grote muziektheaterstuk A King, Riding. “Terwijl ik wel eens zo’n echte opera wilde maken met dramatische handelingen”, lacht De Vries. “Maar dat is het weer niet geworden. David Mitchell heeft me goed aangevoeld.”

Wake van Klaas de Vries en David Mitchell, met Koor van de Nationale Reisopera en Orkest van het Oosten o.l.v. Reinbert de Leeuw, en regie van Stephen Langridge, te zien vanaf donderdag 13 mei, première in Stadsschouwburg Enschede, daarna door het land.

Info: www.nationalereisopera.nl

Mark van de Voort