Hedendaags
Archief
Op de voorgrond: Reza Namavar
Hoewel Reza Namavar nog geen dertig is, componeert hij al meer dan zijn halve leven – en met veel succes. Op 8 september 2010 gaat tijdens de Gaudeamus Muziekweek in het Muziekgebouw aan 't IJ zijn nieuwste werk in première, Kraaijlook, voor saxofoonkwartet en ensemble. Het zal worden uitgevoerd door het Amstel Quartet en het Ensemble Lucilin.
In 2005 luisterde Reza Namavar naar de volledige reeks cantates van Bach – niet naar twee of drie, maar naar allemaal. Het was een ervaring die veel indruk op hem maakte en doorwerkte in zijn componeren: ‘Ik begreep niet dat sommige van die cantates niet veel bekender zijn – ongelooflijk mooie muziek. Bach kwam op dat moment heel dicht bij mij als componist te staan.’ In De trompet (2006) voor symfonieorkest, waarmee hij in die periode zijn Tweede Fase-opleiding aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag cum laude afsloot, is de invloed van Bach dan ook volop aanwezig, bijvoorbeeld aan het slot.
In zijn vroegere werken ontwierp Namavar doorgaans ‘machines’: constructies van ostinati die de vorm van een compositie bepaalden en haar met onstuitbare energie naar haar ontknoping voerden. ‘Die machines en ostinati hebben overigens niets met de Haagse School en al helemaal niets met minimal music te maken,’ zegt Namavar. ‘Het zijn eerder een soort barokmachientjes.’ De trompet is daar een voorbeeld van: het ostinato dat het werk beheerst, wordt in het eerste deel opgebouwd, krijgt tijdens de trompetsolo een transparantere bewerking en keert tenslotte in het laatste deel in vol ornaat terug.
In zijn huidige werk zijn er nog steeds ostinati, maar zij hebben aan prominentie ingeboet. ‘Hoewel ik nog volledig achter De trompet sta, zou ik zoiets nu niet meer zo snel schrijven,’ zegt Namavar. ‘In nieuwe werken vormt het ostinato nog steeds wel een van de uitgangspunten, maar ik behandel het anders: ik hak er nu juist gaten in, laat stukken weg, zodat de doordenderende puls naar de achtergrond verdwijnt.’
De brief aan de duisternis
In De brief aan de duisternis (2009) voor harmonium, altfluit en sopraan, op een tekst van Toon Tellegen, komt deze werkwijze goed tot uitdrukking. Het werk opent met hortende frasen van het harmonium, later vergezeld door de altfluit, waarin veel stiltes vallen; pas in de finale dringt een dwingende puls zich op en hoort de luisteraar het ostinato dat al die tijd als een schaduwpartij onder de muziek heeft gelegen. Dat is overigens niet de enige verrassing die De brief aan de duisternis, met zijn ongebruikelijke bezetting, in petto heeft: de chansonachtige sfeer van de opening, die een melancholisch wiegelied zou kunnen suggereren, verkeert uiteindelijk in een nachtmerrie.
Kraaijlook
In zijn recentste compositie, Kraaijlook voor saxofoonkwartet en ensemble, heeft Namavar zijn fascinatie voor Bach stevig bij de horens gevat. ‘Ik heb geprobeerd om in sommige passages heel dicht bij Bach te komen en in andere juist heel ver bij hem vandaan. De grote contrasten die dat heeft opgeleverd zijn in zekere zin nieuw in mijn muziek,’ zegt hij. Kraaijlook bestaat uit vier delen, die na de première tijdens de Gaudeamus Muziekweek eventueel ook afzonderlijk zijn uit te voeren. Het eerste deel is voor de bezetting van het Ensemble Lucilin; het tweede voor piano en saxofoon; het derde voor de volledige bezetting; en het vierde voor het Amstel Quartet.
De titel Kraaijlook heeft de componist overigens ontleend aan een plant. ‘Een knoflookachtige,’ legt Namavar uit. ‘De j heb ik zelf toegevoegd, net als bij mijn altvioolconcert Schreeuwuijl – een soort persoonlijke handtekening. Ik hou erg van de natuur, van planten, vogels, sterren, en dat laat ik op deze manier graag blijken. Beschouw het maar als een klein protest tegen de quasi-diepzinnigheid van sommige muziektitels.’
Meer luisteren?
Gaudeamus Muziekweek
8 september 20.15 - Muziekgebouw aan ’t IJ*
Ensemble Lucilin
Amstel Quartet
Donnacha Dennehy (Ierland, 1970, jurylid) - Glamour Sleeper II (2003) 10’
Fabian Svensson (Zweden, 1980) - Toy Toccata (in Black and White) for toy piano (2009) 7’
Camille Kerger (Luxemburg, 1957) - Schneelicht bebend weiss (2004) 8’
Ton de Kruyf (Nederland 1937) - Chautari (2008) 10’
Reza Namavar (Nederland, 1980) - Kraaijlook (2010) 13’ - wereldpremière
Marcel Reuter (Luxemburg/Oostenrijk, 1973) - Infra la neve (2000) 8’
Franco Donatoni (Italië, 1927-2000) - Rasch I & Rasch II (1990/95) 17’
* Inleiding om 19.30 uur op Foyerdeck 1 door Thea Derks
Website
Beluister composities van Reza Namavar op www.rezanamavar.com
Joep Stapel studeerde muziekwetenschap en filosofie aan de UvA en schrijft voor o.a. het Concertgebouw en het Holland Festival. Bij tentoonstellingsruimte W139 begeleidde hij leesgroepen over Roland Barthes en Thomas Pynchon.
Op de voorgrond
Actuele muzikale gebeurtenissen in en uit Nederland, uitgelicht door prominente muziekjournalisten.

![Reza Namavar [foto Tobias Allen] Reza_Namavar_door_Tobias Allen](http://www.muziekcentrumnederland.nl/typo3temp/pics/bc8a3955ce.jpg)