Muziek Centrum Nederland

Op de voorgrond

Luc Houtkamp speelt met blokken

POW Ensemble improviseert composities


Door René van Peer | 28 oktober 2010 | 17:00

Luc Houtkamp [foto Adri van den Berg]
Luc Houtkamp [foto Adri van den Berg]

Saxofonist Luc Houtkamp heeft met zijn POW Ensemble een nieuwe cd uitgebracht, Continuum. In de twee stukken op dit album, en met name BoX of BriX, laat hij horen hoe compositie en improvisatie zó in elkaar overgaan dat je ze nauwelijks van elkaar kunt onderscheiden. Onderscheid tussen populair en ‘klassiek’ bestaat bij hem al evenmin.

Een constructiespel, zo noemde je dat vroeger, of het nu meccano of lego was, of simpelweg een doos vol houten blokken van verschillende vorm en kleur. Wat al dit speelgoed gemeen heeft, is dat je eenvoudige elementen tot zeer uiteenlopende bouwsels kunt samenvoegen. Dat is precies wat Luc Houtkamp al jaren doet met zijn POW Ensemble, een pool van musici waar hij uit put voor zijn verschillende projecten.

Houtkamp, in 2005 ontvanger van de VPRO Boy Edgarprijs, is naar eigen zeggen al zijn hele leven lang bezig compositie en improvisatie te vermengen. Afkomstig uit de jazz, wilde hij af van het obligate stramien van een themaatje waar solisten vervolgens uitgebreid op mogen improviseren. “De vorm waar ik in BoX of BriX op uitgekomen ben is die van een grote kist vol blokken. Die kunnen heel verschillend zijn. Er zijn korte en lange stukken. Sommige zijn uitgecomponeerd, andere zijn vrij te interpreteren. Met die blokjes spelen de leden van het ensemble. Ze kunnen de blokjes laten overlappen of op elkaar stapelen. Dat betekent dat ze er zelf mee gaan componeren. Het moet niet lukraak gebeuren. Elke musicus kiest welk blokje op een bepaald moment gespeeld gaat worden op artistieke gronden. Al die combinaties zorgen voor een grote variatie. Terwijl we bij ieder concert dezelfde bouwstenen in de doos hebben zitten, is het resultaat steeds anders. Zo krijg je de spontaniteit van improvisatie en de complexiteit van compositie.”

Flash is required!
Fragment van 'Knitting Bernie'. Alternatieve versie, niet op CD.

Sommige onderdelen liggen inderdaad helemaal vast, zoals een lied over een vlieg die doodgemept wordt. Het doet denken aan de country-song Ring of Fire, maar in de begeleiding klinkt een echo door van barokmuziek. In de vier delen van BoX of BriX gebruikt Houtkamp schaamteloos versieringen en akkoorden die onverbrekelijk met de barok verbonden zijn. Ongetwijfeld ingegeven doordat klaveciniste Goska Isphording lid is van het ensemble. Maar het zegt ook iets over zijn omgang met stijlen: “Barokriedeltjes vormen erg dankbaar materiaal. Ze zijn onmiddellijk herkenbaar, en ze zijn goed in te passen. In de barok werd veel geïmproviseerd en dan kwamen zulke blokjes goed van pas.”

Flash is required!
Excerpt from 'Box of Brix'

Ook in Uiterste Staat, het tweede stuk op Continuum, maakt Houtkamp gebruik van principes uit de barokmuziek. Het is geschreven voor gitaar, gespeeld door Wiek Hijmans en twee computers. Die worden bediend door Houtkamp en Guy Harries. “Het is opgezet als een barok-concerto”, aldus Houtkamp. “Een solo-instrument tegenover een orkest dat in dit geval bestaat uit de computers. Het heeft drie delen en een cadenza, waarin de solist zijn gang mag gaan. In elk deel behandelen Guy en ik de gitaar op een andere manier. In het eerste stellen we ons op als effectboxjes en morrelen we vooral aan de klank van de gitaar. In het tweede deel gebruiken we de klankmogelijkheden van de computers. In het derde deel maken we korte live samples van zijn partij. Die brengen we later in op andere toonhoogten. Wiek moet dat heel strak spelen om die samples en zijn eigen partij goed gelijk te laten lopen.”

Flash is required!
Deel 3 van Uiterste Staat: 'Sonnerie Mechanique'

Hijmans mag flink scheuren op zijn gitaar. Het karakteristieke geluid van de rock sluit zo aan op een oude vorm. Ook daarin lopen twee genres, die diametraal tegenover elkaar lijken te staan, artistiek en stilistisch in elkaar over. Opgewekt gooit Houtkamp het sektarisme in de muziek overboord.

Download PDF 1: BoX of BriX  vocal-hpsd-cello trio

Download PDF 2: BoX of BriX synth-viola duo

Download PDF 3: BoX of BriX cello-hpsd duo

Download PDF 4: BoX of BriX flute-electronics solo

Meer luisteren?

Concerten:
14 November 13:00: Scheltema complex  POW plays Context

The Sunday afternoon series POW Ensemble meets.....@ Studio LOOS
21 November: POW Ensemble meets... Hugo Morales Murguia
28 November: POW Ensemble meets... Barana
12 December: POW Ensemble meets... Erik Bosgraaf

www.luchoutkamp.nl
www.powensemble.nl

Op YouTube:
http://www.youtube.com/profile?user=luchout#p/u/5/fGchGAioE-0
http://www.youtube.com/profile?user=luchout#p/u/6/y5qdBJrF6Zs

Op de voorgrond

Actuele muzikale gebeurtenissen in en uit Nederland, uitgelicht door prominente muziekjournalisten.

Bookmark and Share