Vooropgesteld althans dat de luisteraar van rond 1960 vertrouwd was met de muziek van de Tweede Weense school – en zulke luisteraars waren er in Nederland toen niet zo veel. Daarom was Kettings Eerste ook een mijlpaal in zijn genre. Terwijl in de internationale avant-garde dodecafonie en serialisme snel oprukten, werden de atonale werken van Arnold Schönberg, Anton Webern, Alban Berg en hun erfgenamen in het conservatieve vaderlandse muziekleven met diep wantrouwen bezien. De uitvoering van Schönbergs Vioolconcert leidde in het Amsterdam van 1956 tot een rel. Omstreden was hij hier net als overal al veel eerder. In de jaren dertig kwalificeerde de toen alomtegenwoordige Willem Pijper Schönberg als een ‘in wezen’ destructieve kracht. Daarmee verwoordde hij een opvatting die zijn vele leerlingen – waarvan een deel het muziekleven van de jaren vijftig zou domineren – niet zou stimuleren de dodecafonie te omarmen. Men was gematigd modern, op zijn gunstigst. Dat Pijper in Webern wel een meester zag, had voor het componeren in Nederland geen repercussies.

Twaalftoonstechniek als historische noodzaak
Of misschien toch: de Pijper-pupil Kees van Baaren werd door zijn leermeester wel degelijk aangemoedigd zijn dodecafonische verkenningen te vervolgen. En uitgerekend Van Baaren zou als compositieleraar aan de conservatoria van Utrecht en Den Haag de twaalftoonstechniek tot kern van zijn curriculum maken. Hij werd de invloedrijke opleider van de groep in of rond 1935 geboren musici die als componisten, uitvoerende musici en activisten het muziekleven drastisch zou hervormen. Peter Schat, Louis Andriessen, Jan van Vlijmen, Reinbert de Leeuw en Misha Mengelberg – geen van allen ontkwamen ze aan de leer die Van Baaren als historische noodzaak zag. Eind jaren vijftig gingen Schat, Andriessen en Van Vlijmen met kracht voor de bijl, alleen de laatste trouwens voor het leven. Voor het eerst werd de Nederlandse muziek actueel. De Gaudeamus muziekweken van Walter Maas in en rond Bilthoven werden een trefpunt voor vrije radicalen.

Van Baaren bezat niet het twaalftoonsmonopolie. Ook Ton de Leeuw – leerling van Henk Badings en Olivier Messiaen – maakte in dezelfde periode een seriële fase door. Net als de eeuwige buitenstaander Otto Ketting die, adviezen van zijn vader Piet Ketting en Louis’ vader Hendrik Andriessen daargelaten, als componist bij niemand in de leer was geweest. Maar zijn ster rees snel in Gaudeamuskringen en daarbuiten.

Ketting had in Den Haag trompet gestudeerd en jarenlang in het Residentie Orkest gespeeld. Schönberg, Berg en Webern had hij op eigen kracht ontdekt. Daarvan getuigden zowel zijn vlammende Webern-pleidooi in het tijdschrift Mens en Melodie (1958) als zijn vroege werken. Toen Ketting in 1960 met een beurs naar München vertrok voor een studie bij Karl Amadeus Hartmann, waren zijn Komposition für zwölf Tönen voor piano (1956), zijn Weberniaanse Due Canzoni (1957), zijn Passacaglia voor orkest (1957) en zijn Eerste symfonie al geschreven.