Underground is een term die veel losmaakt onder muzikanten, blijkt als talkshow THE MIX dit thema aansnijdt. Zanger/gitarist Leon Caren, fluitiste Anne La Berge en gitarist Jasper Stadhouders hebben alle drie een plek buiten de mainstream gevonden en gaan met elkaar in gesprek.

Leon, Anne en Jasper beschrijven zichzelf niet als ‘underground’. Wel voelen zij verwantschap met initiatieven buiten de gebaande paden.

“Underground is eerder een soort stigma tegenwoordig”, zegt Leon, frontman van het rockende Blues Brother Castro en het experimentelere Moi Non Plus. “De uitdaging is om veel mensen te bereiken met ontoegankelijke dingen.”
Ook Jasper zou graag meer mensen willen bereiken met de meer dan tien bands waar hij in speelt. In de praktijk staat hij echter vaak voor een man of dertig, veertig in de kleine zaal van Zaal 100, waar liefhebbers van improv en experimentele jazz elkaar treffen – een zaal waar hij overigens erg van houdt. “Er gebeurt erg veel daar, er wordt ontzettend goede muziek gespeeld – maar het zit niet elke avond vol.”

Om het publiek van THE MIX kennis te laten maken met zijn muziek, improviseert hij samen met saxofonist John Dikeman en drummer Onno Govaert, waarmee hij het snoeiharde trio Cactus Truck vormt.

Voedingsbodem
“Af en toe ben ik underground”, probeert Anne haar positie in het muziekveld te benoemen. “Ik ben experimentalist in mijn hart. Daarom is het nodig om af en toe in de underground te duiken, andere mensen op te zoeken dan in de klassieke muziek.”
Ze laat aan de bezoekers van de talkshow drie manieren horen om de fluit te bespelen: klassiek, ‘piepknor’ en experimenteel. Ze weet bevreemdende, sfeervolle geluiden uit de dwarsfluit te halen die je je nooit voor had kunnen stellen. “Zo klinkt een drumstel op een fluit”, licht ze vrolijk toe.
Deze manier van spelen wendt ze aan in ongebruikelijke combinaties, steeds de grenzen van genres overschrijdend. “Ik zie underground als een voedingsbodem om muziekgenres te mengen. Het is ook een ontmoetingsplek. Maar vrij is het niet, experimentele muziek is juist heel specifiek.”

Tegen de stroom in
Terwijl de drie muzikanten met gastheren Robbert Tilli (MCN) en Tom Engelshoven (OOR) in gesprek zijn, mengt ook in de goedgevulde zaal zich in de discussie. Een aanwezige muzikant vindt underground niet iets waar je voor kiest, maar waar je toe gedwongen wordt, omdat grotere zalen geen experimentele muziek programmeren.
“Het gaat om oorspronkelijk zijn”, zegt een andere muzikante. “Underground is een gedateerd begrip.”
“Het begrip is heel erg veranderd”, zegt Leon. “Vroeger kon je underground beschouwen als muzikanten die tegen de stroom ingaan. Dat is niet meer zo.”
Jasper: “Als je vindt dat er iets mist in de muziek, en je bent een gedreven muzikant, dan ga je dat maken.”

Subcultuur
Leon is naast muzikant ook oprichter van Subbacultcha, een initiatief dat onder meer concerten en exposities organiseert en een tijdschrift uitgeeft. Er zijn meer dan duizend leden. “Ik merkte dat de dingen die ik interessant vond, minder mensen bereikten. In Nederland zijn er heel obscure avonden en meer reguliere concerten, maar weinig daartussenin. Wij zijn bezig om dat gat te vullen.”

Subbacultcha kan zonder subsidie bestaan, hoewel er af en toe projecten worden georganiseerd waar aanvullende subsidie voor wordt verkregen. Anne heeft ook ervaring met de subsidiewereld: “Ik vind dat je een actief gesprek moet blijven voeren met de overheid. De overheid moet weten dat underground bestaat, en dat er belangrijke dingen gebeuren. Of je het nu underground noemt, experimentele cultuur of subcultuur: deze kunstvorm zal altijd bestaan en heeft in elke tijd een plek nodig.”

De volgende muzikale talkshow THE MIX wordt gehouden op maandag 9 mei om 17.30 bij MCN. De toegang is gratis, aanmelding vooraf. Kijk hier voor een overzicht.

Tekst: Renate Sun-Louw