‘Hoe programmeert een symfonieorkest?’ is de centrale vraag van het muziekcafé op 21 september. Vanzelfsprekend komt het gesprek ook op de urgente vragen die bij veel musici leven: hoe trek je publiek, en wat is de positie van het symfonieorkest in deze tijd?

“Het publiek is de drijfveer”, zegt Sven Arne Tepl, artistiek manager van het Nederlands Philharmonisch Orkest, over de keuzes die zij maken. “Maar ook: hoe hou je het orkest nieuwsgierig. Onze programmering wordt niet door iemand met een sigaar achter een bureau bedacht.”
Dat is ook zeker niet het geval bij het Orkest van de Achttiende Eeuw. Algemeen directeur Sieuwert Verster schetst een manier van werken die is gebaseerd op saamhorigheid en betrokkenheid. “We doen niet aan verjonging, musici blijven bij ons tot ze doodgaan – en reken maar dat we ook dat zolang mogelijk proberen uit te stellen!”
Hij wijst erop dat het Orkest van de Achttiende Eeuw een andere positie inneemt dan de meeste orkesten, omdat het onlosmakelijk is verbonden aan dirigent Frans Brüggen. “Als hij niet meer door kan, houdt het orkest op met te bestaan.”

Solisten
Natuurlijk is elk orkest anders, maar Sven en Sieuwert vinden het in ieder geval geen probleem om onbekende namen in het programma op te nemen. “Ik ben heel nieuwsgierig”, zegt Sven. “Elk management biedt ons de beste pianist van het moment aan – dat zijn er zo 22 op een dag. Ik ben wel benieuwd wie er achter die vreemde naam schuilt, dan ga ik op onderzoek uit. Ik ga vaak kijken bij repetities, hoe iemand op dat moment is, zegt heel veel. Dan probeer je te bedenken: hoe zou het klikken met het orkest.”
De orkestleden hebben ook een duidelijke stem in het selecteren van de solisten. “Het is belangrijk om die expertise te gebruiken.”
De mailbox van Sieuwert stroomt niet zo vol als die van Sven. “Wij zijn zo’n familie, solisten melden zich niet vaak bij ons. We hebben geen uitgekristalliseerd solistenbeleid, we rommelen maar wat aan.”
Ook hij maakt graag gebruik van de ‘batterij van kennis’ van het orkest, om tot de keuze van een solist of vocalist te komen.

Het publiek
Het Nederlands Philharmonisch Orkest houdt zich heel bewust bezig met het trekken van publiek. De marketingafdeling bestaat uit drie personen, die niet alleen brochures en posters maken, maar ook experimenteren met social media. Ook Groupon-acties worden niet geschuwd. “Ongeveer eenderde van ons publiek bestaat uit abonnementhouders. Maar je wilt ook de andere stoelen vol hebben. Wij maken ook muziek voor mensen die Prokofiev helemaal niet kennen, maar die gewoon een romantische avond willen hebben in het Concertgebouw.”
De bezoekers van het muziekcafé blijken zeer geïnteresseerd in dit onderwerp, Sven krijgt meerdere vragen over marketing. ‘Trucjes’ worden niet gehanteerd, vertelt hij. “Maar we proberen wel een mooie oneliner te schrijven over een programma.”
Sieuwert heeft dat soort kopzorgen niet: “Wij leunen op de marketingafdelingen van andere organisaties, van de podia waar we spelen. Er is altijd wel ergens een plek op de wereld waar interesse is voor de muziek die wij brengen.”

De toekomst
De bezuinigingen van het kabinet hebben grote invloed op de klassieke wereld, en vanzelfsprekend vragen ook de bezoekers en de sprekers van het muziekcafé zich af hoe de positie van het symfonieorkest eruit gaat zien
“Op dit moment is het even moeilijk, maar ik zie de toekomst rooskleurig in”, zegt Sieuwert. “We weten allemaal dat er over vijf miljoen jaar geen orkesten meer zijn, maar we hebben nog zeker honderd mooie jaren voor de boeg.”
Aan dat mooie beeld voegt hij wel een kleine waarschuwing toe: “Misschien zijn we met z’n allen wat gemakzuchtig geworden en is de afstand tot het publiek te groot geworden. Je moet je huis koesteren, maar je moet je ook af en toe elders presenteren.”
Hij complimenteert het Nederlands Philharmonisch Orkest, dat binnenkort voor de tweede keer een concert houdt in poptempel Paradiso.
Ook Sven is niet somber. Hij ziet een toekomst voor zich met orkesten die flexibeler zijn, waarbij niet de complete agenda voor de komende twee jaar al ‘in het cement’ is vastgelegd. “We moeten niet proberen om hip te zijn, maar wel blijven inspireren, en blijven uitleggen wat het belang en de noodzakelijkheid van muziek is.”

Tekst: Renate Sun-Louw