Zuid-Amerikaanse sprankeling bij talkshow THE MIX

‘In Nederland worden verschillende muzieksoorten tegenwoordig met open armen binnengehaald’, stelt bandoneonist Carel Kraayenhof. Talkshow THE MIX heeft deze avond een Zuid-Amerikaans tintje en lijkt daarmee het levende bewijs van deze uitspraak. In een intieme setting in het MCN-gebouw ontspint zich een levendig gesprek over Boliviaanse barokmuziek, Braziliaanse blijheid en purisme in de Argentijnse tango.

Drie experts op het gebied van Zuid-Amerikaanse muziek zijn bij elkaar gekomen: zangeres Lilian Vieira van de Brazilectroband Zuco 103, musicus/dirigent Adrián Rodríguez Van der Spoel van het ensemble Musíca Temprana en bandoneonist Carel Kraayenhof van het Sexteto Canyengue.

Als gespreksleiders Robbert Tilli (MCN) en Tom Engelshoven (OOR) hen introduceren, relativeert Adrián direct het label van ‘expert’: ‘In Nederland is er bijna niemand die doet wat ik doe, dus je wordt al snel beschouwd als autoriteit.’ Hij is gespecialiseerd in oude muziek uit Latijns-Amerika en zoekt onder meer in de archieven van voormalige missieposten in Bolivia naar muzikale bronnen. ‘Binnen de klassieke muziek word ik gezien als exotisch, iets dat ik niet zo leuk vind.’ Hij haalt gelaten zijn schouders op. In de Nederlandse muziekwereld is ‘exotisch’ een positief predikaat. ‘Het is nog maar sinds kort dat we hier wereldmuziek doceren’, zet Carel uiteen, ‘en zelfs jazz werd in het begin gezien als ongewenste muziek. Maar die tijden zijn voorbij.’

Gepassioneerde muziek
De drie muzikanten blijken veel respect te hebben voor elkaars kunnen en spreken met gezag over hun muzikale achtergronden. De talkshow ontvouwt zich vooral als een sprankelend college in verschillende aspecten van Zuid-Amerikaanse muziek. De Braziliaanse Lilian en de Argentijnse Adrián bespreken de verschillen in die twee landen. Adrián: ‘Ik kan jaloers op Brazilië zijn vanwege de lichaamstaal. Het is een ongelooflijk muzikaal volk.’

‘Het is stevige, gepassioneerde muziek’, beaamt Lilian. ‘In Brazilië zijn we heel erg blij. Duidelijke punten maken is echter niet onze sterkste kant. Als Argentijnen het ergens niet mee eens zijn, pakken ze de pannen en gaan de straat op.’

Ze legt het verschil uit tussen twee typisch Braziliaanse muziekstijlen: de samba en de bossa nova: ‘De samba wordt gespeeld in de heuvels, aan de rand van de maatschappij, door mensen die honger hebben. De bossa nova is van de rijken, dat gaat over de zee en over die mooie vrouw met de dikke tieten.’

Binnen de Argentijnse tango zijn er ook dat soort verschillen te definiëren. Carel: ‘de milonga is het gitaarritme van de troubadour, maar er zijn ook Afrikaanse roots in te vinden. En candombe wordt ook wel het ‘ritme van de lege maag’ genoemd.’

Geboden
Lilian heeft, binnen het popgenre waarin ze zich beweegt, de grootste muzikale vrijheid van de drie. Carel en Adrián hebben beiden te maken met genrebeperkingen. ‘De oude muziek is een beetje een conservatieve wereld’, vertelt Adrián. ‘Zelf word ik steeds minder puristisch.’

‘Ik ben een echte purist geweest’, bekent Carel. ‘En dat ben ik nog steeds wel een beetje. De tango gaat helaas vaak over geboden. Tegelijkertijd schrijf ik muziek die niet echt meer tango genoemd kan worden en treed ik op met Bløf. Ik kan de bandoneon gebruiken om de hele muziekwereld binnen te treden. Als je maar nooit z’n roots vergeet.’

Als afsluiting van het gesprek pakt Carel zijn instrument en laat samen met de Argentijnse zanger Omar Mollo een melancholiek lied horen. Publiek en medesprekers luisteren gefascineerd. Hoe verschillend de muzikanten in hun genres ook zijn, de pure emotie verbindt hen.

De volgende talkshow THE MIX wordt gehouden op 7 december om 17.30 uur.

Tekst: Renate Sun-Louw